niedziela, 10 marca 2013

Orientalne piękno, czyli o ziołach w kosmetykach


Ziołolecznictwo stanowi nierozłączną część tradycyjnej medycyny chińskiej, liczącej kilka tysięcy lat. Ogromna część chińskich ziół jest nie tylko cenionym surowcem leczniczym, ale posiada także właściwości upiększające.

Najdokładniejsze opisy pielęgnacyjnych właściwości chińskich ziół pochodzą ze słynnej monografii medycznej z okresu dynastii Ming z 1596 r. zatytułowanej „Ben Cao Gang Mu”, która zawiera opis ponad 170 gatunków ziół stosowanych w celach upiększających. To niezwykle cenne dziedzictwo Państwa Środka osiąga swój rozkwit we współczesnym, zachodnim świecie. Wzrastające zainteresowanie ekokosmetologią, czyli produktami bazującymi wyłącznie na naturalnych ekstraktach roślinnych, pozbawionych syntetycznych, chemicznych substratów, sprawia, że coraz chętniej sięgamy po specyfiki pochodzące z darów natury.

Zioła chińskie dla pięknej i zdrowej cery
Wszechstronność pielęgnacyjnych właściwości ziół pozwala na ich wykorzystanie w wielu produktach m.in.:

* nawilżających – zioła dzięki zawartości wielocukrów, śluzów i nienasyconych kwasów tłuszczowych, zmiękczają skórę i odbudowują jej warstwy ochronne (płaszcz hydro-lipidowy), co ogranicza procesy parowania wody i poprawia nawodnienie skóry. Ponadto niwelują napięcie i podrażnienia spowodowane niedoborem wilgoci i wpływem substancji drażniących. Właściwości nawilżające mają np.: aloes, wodorosty morskie, piwonia, lukrecja, orientalna babka, krokosz barwierski, rzepik, korzeń rdestu, żeń-szeń, bluszcz, wiesiołek dwuletni, trukwa, indiański chleb oraz zioła o chińskich nazwach Lian Qiao, czy Qian Shi.

* przeciwbakteryjnych, przeciwzapalnych, leczących świąd i trądzik – właściwości odkażające, bakteriobójcze i przeciwświądowe są zasługą obecności alkaloidów, saponin i olejków eterycznych. Zioła typu: alkanna barwierska, perełkowiec, rabarbar, aloes, kłącze olbrzymiego rdestu ptasiego, dzięgiel, gałązki bzu czarnego Williamsa, korkodąb, kwiat brzoskwini, dzika mięta, piwonia, chińska goryczka żółta oraz zioła o tajemniczo brzmiących nazwach: Chai Hu, Ku Shen, Zhe Bei Mu, Yi Yi Ren, Dan Shen, Yu jin skutecznie leczą łupież, łagodzą świąd, normalizują czynność gruczołów łojowych, zmniejszają wydzielanie sebum oraz łagodzą objawy trądziku.

* opóźniających procesy starzenia się skóry – zawarte w ziołach witaminy, wielocukry, flawonoidy, minerały i hormony roślinne pobudzają metabolizm komórek skóry, przyspieszają procesy ich odnowy i regeneracji, a dzięki właściwościom przeciwutleniającym, chronią komórki przed niszczącym działaniem wolnych rodników. Właściwości przeciwstarzeniowe mają m.in.: żeń-szeń, dzięgiel, perła, korzeń różeńca, miłorząb japoński, korzeń rdestu, berberys, owoc chińskiego cytryńca, korzeń chińskiej koszenili, San Qi, Rehmannia (naparstnica chińska), Jiaogulan, czy Cha Ye, Huang Qi, Dan Shen, czy Dan Pi.

* poprawiających napięcie i elastyczność skóry – garbniki, saponiny i kwas krzemowy zwiększają syntezę kolagenu i elastyny, wzmacniają i odbudowują włókna skóry, dając efekt bardziej sprężystej, elastycznej i mocniejszej skóry. Właściwości uelastyczniające mają m.in.: aloes, bluszcz, korkodąb, herbata, skrzyp polny, europejska biała brzoza, czy owoc pigwy pospolitej.

* pochłaniających promienie słoneczne i niwelujących plamy posłoneczne – dzięki obecności enzymu tyrozynazy, zioła działają jak antyoksydant neutralizujący wolne rodniki oraz środek pochłaniający promienie UV. Dodatkowo kontrolują proces powstawania barwnika – melaniny, przeciwdziałając tym samym powstawaniu przebarwień. Posiadają także właściwości redukcji występujących plam. Wyróżniamy m.in.: tarczycę bajkalską, rumianek, japoński cynamon, kłącze lubczyka Szechwan, bluszcz, piwonię, nasiona kanianki, aloes, korkodąb oraz Chai Hu (Bupleurum), Lian Qiao.

* poprawiających mikrokrążenie w skórze – obecność flawonoidów wzmacnia ściany naczyń krwionośnych, a jednocześnie zmniejsza ich przepuszczalność, przeciwdziałając obrzękom. Lepszy przepływ krwi zapewnia właściwy transport tlenu oraz substancji odżywczych i budulcowych, co warunkuje właściwe funkcjonowanie skóry. Z drugiej strony, sprawniejszy przepływ limfy ułatwia usuwanie toksyn (produktów przemiany materii). Właściwości pobudzające posiadają m.in.: żeń-szeń, tarczyca bajkalska, traganek, krokosz barwierski, tamaryszek, herbata, a także Dan shen, Ganoderma (grzyb Lingzhi / Reishi) i Sandliving Crazy weed.

* zapobiegających wypadaniu włosów i wzmacniających cebulki włosowe – co jest zasługą m.in.: saponin, laktonów i alkaloidów. Zioła zawierające te składniki niwelują świąd i podrażnienia skóry głowy, wzmacniają i odżywiają włosy, hamują wypadanie i pobudzają odrost włosów. Do tych ziół zaliczamy m.in.: krokosz barwierski, perłę, chińskie drzewo życia, żeń-szeń, korzeń rdestu, nasiona Coix-Kokosu, kłącze Atractylodes oraz Huang Qi, Bai Zhu, Sha Ren, Shou Wu, Chen Pi, Fu Ling, Dang Gui, Chuan Xiong oraz inne.

Zioła chińskie znane i nieznane

Niektóre nazwy ziół, jak rumianek, miłorząb japoński, czy skrzyp polny są nam doskonale znane. O innych, większość z nas nigdy nie słyszała, tym bardziej że nie brakuje ziół, które posiadają wyłącznie rodzime, chińskie nazewnictwo. Dla przykładu omawiam niektóre z nich:

Żeń-szeń (Panax ginseng)

* występowanie: w prowincjach Hei Longjiang, Jilin, Liaoning oraz górach północnej prowincji Hebei.
* skład: około 200 substancji aktywnych, w tym m.in.: kwasy organiczne, aminokwasy, peptydy, witaminy (A, B1, B2, B6, C), mikroelementy (magnez, wapń).
* właściwości ogólne: wzmacnia odporność organizmu, pobudzając układ immunologiczny, obniża poziom cukru we krwi, reguluje pracę serca. Poprawia zdolność intelektualną, wzmaga koncentrację i znosi zmęczenie. Szczególnie polecany w okresach zwiększonego wysiłku fizycznego i intelektualnego oraz przy znacznym osłabieniu (np. po przebytej chorobie).
* zastosowanie w kosmetologii: ze względu na silne właściwości antyoksydacyjne (zwalczające wolne rodniki) stosowany jest w preparatach odmładzających i opóźniających procesy starzenia się skóry. Pobudza metabolizm komórek skóry, ułatwia eliminację toksyn, przyspiesza spalanie tłuszczu i odżywia skórę. Stosowany też w kosmetykach przeciwtrądzikowych i przeciwłupieżowych. Wzmacnia cebulki włosowe, poprawia ich ukrwienie, przez co zmniejsza wypadanie włosów i zapobiega łysieniu.

Trukwa (Luffa cylindrica)

* występowanie: na terenie całych Chin.
* skład: zarówno owoc, nasiona, jak i sok zawierają szereg substancji aktywnych: saponiny, proteiny, śluzy, witaminy.
* właściwości ogólne: stosowana w leczeniu dermatoz – egzem, pęcherzycy. Posiada zbliżone do sterydów właściwości przeciwzapalne.
* zastosowanie w kosmetologii: sok owocu trukwy bogaty w wielocukry ma właściwości silnie nawilżające, poprawia miękkość i nawodnienie naskórka, ponadto łagodzi podrażnienia i działa przeciwzapalnie.

Tarczyca bajkalska (Scutellaria baicalensis Georgi), zwana też złotym korzeniem

* występowanie: głównie prowincje Jilin, Hebei, Henan,Yunnan, Sichuan i inne.
* skład: bogata we flawonoidy (głównie bajkalinę i wagoninę).
* właściwości ogólne: działa przeciwobrzękowo i przeciwalergicznie. Zwalcza drobnoustroje, obniża gorączkę i ciśnienie krwi, działa moczopędnie, zmniejsza zawartość tłuszczu we krwi, reguluje funkcję pęcherzyka żółciowego, działa uspokajająco.
* zastosowanie w kosmetologii: jest silnym antyoksydantem, odbudowującym włókna kolagenowe i elastynowe. Stosowana w preparatach odmładzających i przeciwzmarszczkowych. Jest naturalnym filtrem przeciwsłonecznym, pochłaniającym szerokie spektrum promieniowania UV (UVA i UVB). Dzięki właściwościom przeciwalergicznym, przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym stosowana jest w leczeniu trądziku i innych dermatoz skórnych, także u dzieci i niemowląt. Hamowanie aktywności enzymu tyrozynazy zapobiega powstawaniu plam pigmentacyjnych. Stosowana w preparatach przeciwsłonecznych i rozjaśniających przebarwienia.

Rokitnik (Hippophae rhamnoides L.)

* występowanie: Tybet.
* skład: flawonoidy, nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminy (A, C, E), białka, aminokwasy, wielocukry.
* właściwości ogólne: wzmacnia odporność, stymuluje wytwarzanie przeciwciał. Leczy wrzody żołądka, wzmacnia wątrobę, obniża poziom lipidów we krwi, przeciwdziała arytmii.
* zastosowanie w kosmetologii: opóźnia procesy starzenia się skóry, likwiduje przebarwienia, zmiękcza i odżywia cerę. Stosowany w preparatach odmładzających i rozjaśniających cerę oraz kondycjonujących włosy.

UWAGA: Kolorem czerwonym oznaczono zioła będące składnikami kosmetyków marki TianDe.

[Materiał źródłowy: Monika Bogdańska, Orientalne pięko, czyli o ziołach w kosmetykach; w: http://www.rossnet.pl/Artykul/Orientalne-piekno-czyli-o-ziolach-w-kosmetykach,197019]